Oruç, imsak vaktinden iftar vaktine kadar yeme, içme ve orucu bozan diğer şeylerden niyetle uzak durmaktır.

Orucun Farz Oluşu:

Ramazan orucu, Hicret'in ikinci yılında farz kılınmıştır. "Ey iman edenler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, oruç size de farz kılındı" (Bakara, 183).

Orucun Hikmetleri:

- Allah'ın emrine itaat ve kulluk

- Nefsi terbiye etme, iradeyi güçlendirme

- Fakirlerin halini anlama, merhamet duygusu

- Sağlık açısından faydaları

- Günahlardan korunma

- Toplumsal dayanışma

Orucun Fazileti:

Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

- "Oruç kalkandır" (Buhari)

- "Oruçlunun ağız kokusu Allah katında misk kokusundan daha güzeldir" (Buhari)

- "Kim inanarak ve karşılığını Allah'tan bekleyerek Ramazan orucunu tutarsa, geçmiş günahları bağışlanır" (Buhari)

Oruç Çeşitleri:

1. Farz oruç: Ramazan orucu, kaza orucu, kefaret orucu

2. Vacip oruç: Adak orucu

3. Nafile oruç: Pazartesi-Perşembe, Aşure, Arefe günü oruçları

Orucun Farz Olmasının Şartları:

1. Müslüman olmak: Oruç yalnızca Müslümanlara farzdır.

2. Akıllı olmak: Akıl hastalarına oruç farz değildir.

3. Ergenlik çağına ulaşmak: Çocuklara farz değildir, ancak alıştırmak için tutturulabilir.

4. Oruç tutmaya güç yetirebilmek: Yaşlılık veya iyileşme umudu olmayan hastalık sebebiyle tutulamıyorsa fidye verilir.

Orucun Geçerli Olmasının Şartları:

1. Niyet: Oruca kalben niyet etmek gerekir. Ramazan orucuna sahurdan önce de niyet edilebilir. Nafile oruca öğleye kadar niyet edilebilir.

2. Orucu bozan şeylerden uzak durmak: İmsak vaktinden iftar vaktine kadar yeme, içme ve diğer bozucu şeylerden kaçınmak.

3. Hayız ve nifastan temiz olmak: Kadınların bu hallerde oruç tutması yasaktır, sonra kaza ederler.

Niyetin Zamanı ve Şekli:

- Farz oruçlarda niyetin imsak vaktinden önce yapılması efdaldir

- "Niyet ettim yarınki Ramazan orucunu tutmaya" denebilir

- Sahura kalkmak da niyet yerine geçer

İmsak Vakti:

Tan yerinin ağarmaya başladığı, ikinci fecrin doğduğu vakittir. Bu vakitte oruç başlar, artık yeme içme yasaktır.

İftar Vakti:

Güneşin batması ile oruç sona erer. Güneş tam batmadan iftar edilmez.

Sahur:

İmsak vaktinden önce yenilen yemektir. Sahur yapmak sünnettir.

Hz. Peygamber (s.a.v.) buyurmuştur:

- "Sahur yapın, çünkü sahurda bereket vardır" (Buhari)

- "Sahuru geciktirin, iftarı acele edin" (Taberani)

Ramazan Ayının Tespiti:

- Hilalin görülmesiyle

- Şaban ayının 30 gün sayılmasıyla

- Astronomi hesaplarıyla (günümüzde takvimler)

Oruç Tutulması Yasak Günler:

1. Ramazan bayramının birinci günü

2. Kurban bayramının dört günü

3. Yalnız Cuma veya Cumartesi günü oruç tutmak (mekruhtur)

4. Şek günü (Ramazan'dan önce şüpheli gün)

Oruç Tutulması Müstehap Günler:

- Pazartesi ve Perşembe günleri

- Her ayın 13, 14, 15. günleri (eyyam-ı biyd)

- Aşure günü (Muharrem 10)

- Arefe günü (Zilhicce 9)

Orucu Bozan Şeyler:

*Hem Kaza Hem Kefaret Gerektiren:*

- Bilerek ve isteyerek yemek içmek

- Bilerek cinsel ilişkide bulunmak

*Yalnız Kaza Gerektiren:*

- Ağza giren yağmur damlasını yutmak

- Burna çekilen suyun boğaza kaçması

- Zorla oruç bozdurulmak

- Dişlerin arasından çıkan kanı yutmak

- Gıda veya ilaç özelliği taşıyan şeyleri burnuna veya kulağına damlatmak

- İsteyerek kusmak (ağız dolusu)

Orucu Bozmayan Şeyler:

- Unutarak yemek içmek

- Uyurken ihtilam olmak

- Gözüne sürme çekmek

- Misvak veya diş fırçası kullanmak (macunsuz)

- Ağzına giren sinek veya toz

- Kan aldırmak, kan vermek

- İsteksiz olarak kusmak

- Serinlemek için banyo yapmak

- Öpmek (şehvetle olursa mekruhtur)

Kefaret:

60 gün oruç tutmak veya 60 fakiri doyurmaktır. Bilerek oruç bozulduğunda gerekir.

Fidye:

Oruç tutamayacak durumda olanların her gün için bir fakiri doyurmasıdır.

Kaza Gerektiren Durumlar:

1. Hastalık: Oruç tutamayacak kadar hasta olan kişi, iyileştikten sonra kaza eder.

2. Yolculuk: Seferi mesafede (90 km üzeri) yolculukta olan kişi, oruç tutmayabilir ve sonra kaza eder.

3. Hamilelik ve emzirme: Kendisine veya çocuğuna zarar geleceğinden korkan kadın oruç tutmaz, sonra kaza eder.

4. Hayız ve nifas: Kadınlar bu dönemde oruç tutamaz, sonra kaza ederler.

5. Ağır iş: Geçimini sağlamak için ağır işte çalışan ve oruç tutması halinde işini yapamayacak olan kişi, tutmayıp sonra kaza edebilir.

Kaza Orucunun Hükümleri:

- Kaza oruçları peş peşe tutulmak zorunda değildir

- Ancak geciktirmemek gerekir

- Bir sonraki Ramazan'dan önce tutulmalıdır

- Kaza borcuyla ölen kişinin velisi isterse tutar veya fidye verir

Fidye Gerektiren Durumlar:

- Çok yaşlılık sebebiyle oruç tutamama

- İyileşme umudu olmayan hastalık

- Kaza edemeden vefat etme

Fidye Miktarı:

Her gün için bir fakiri iki öğün doyurmak veya bedelini vermek.

Oruç Tutmamayı Mubah Kılan Özürler:

1. Hastalık:

Oruç tutması halinde hastalığının artacağından veya iyileşmesinin gecikceğinden korkan kişi oruç tutmayabilir. Doktor tavsiyesi önemlidir.

2. Yolculuk:

Seferi mesafede (yaklaşık 90 km) yolculuğa çıkan kişi oruç tutmayabilir. "...içinizden hasta veya yolcu olan, tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutar" (Bakara, 184).

3. Hamilelik:

Hamile kadın kendisine veya bebeğine zarar geleceğinden korkarsa oruç tutmayabilir.

4. Emzirme:

Emziren kadın kendisine veya bebeğine zarar geleceğinden korkarsa oruç tutmayabilir.

5. Çok Yaşlılık:

Oruç tutmaya gücü yetmeyen yaşlılar oruç tutmaz, fidye verirler.

6. Ağır İş:

Geçimi için ağır işte çalışmak zorunda olan ve oruç tutması halinde işini yapamayacak olan kişi tutmayabilir.

7. Açlık ve Susuzluktan Ölüm Tehlikesi:

Ölüm tehlikesi varsa oruç bozulabilir.

Özür Sahiplerinin Dikkat Etmesi Gerekenler:

- Özür kalktığında hemen kaza etmek

- Özür devam ederse fidye vermek

- Ramazan'da açıkça yememek (edebe riayet)