Kurban; Allah rızası için belirli hayvanları belirli vakitte kesme ibadetidir. Kurban Bayramı'nda kesilen bu hayvanın etinin yenmesi ve dağıtılması emredilmiştir.

Tarihçesi:

Kurban ibadetinin temeli Hz. İbrahim'e dayanır. Allah, Hz. İbrahim'e rüyasında oğlu Hz. İsmail'i kurban etmesini emretti. Her ikisi de büyük bir teslimiyetle bu emre uydular. Bıçak boğaza dayandığında Allah müdahale etti ve bir koç gönderdi. İşte bu olay, İslam'daki kurban ibadetinin sembolik temelidir.

Kur'an'da şöyle buyrulur: "Onların etleri ve kanları asla Allah'a ulaşmaz; ama sizin takvanız ulaşır." (Hac, 37)

Amacı:

Kurban, Allah'a olan teslimiyetin pratik bir ifadesi ve O'na yakınlaşma vesilesidir. Aynı zamanda toplumsal dayanışmanın simgesidir.

Kurbanın hükmü konusunda mezhepler arasında farklı görüşler vardır:

Hanefi Mezhebine Göre:

Belirli şartları taşıyan her Müslümana kurban kesmek vaciptir. Bunu terk etmek günahtır.

Şafii, Maliki ve Hanbeli Mezhebine Göre:

Kurban, sünnet-i müekkede (kesinlikle tavsiye edilen sünnet) hükmündedir; vacip değildir.

Kurbanı Vacip Kılan Şartlar (Hanefi'ye göre):

- Müslüman olmak

- Hür olmak

- Mukîm (seferde olmama) olmak

- Akıl sağlığı

- Belirli miktarda mala sahip olmak (nisap miktarı)

Not:

Yolcuya (sefer halindekine) kurban vacip değildir; ama kesmesi caizdir.

Kurban olarak kesilebilecek hayvanlar belirlidir:

Kurban Edilebilecek Hayvanlar:

- Koyun ve keçi: En az 1 yaşında olmalı (keçi için 1, koyun için 6 aylık da olabilir)

- Sığır ve manda: En az 2 yaşında

- Deve: En az 5 yaşında

Bir Kurbanın Kaç Kişiye Yettiği:

- Koyun ve keçi: Bir kişi için

- Sığır ve manda: Yedi kişiye kadar

- Deve: Yedi kişiye kadar

Kurban Hayvanında Aranacak Özellikler:

- Sağlıklı, kusursuz olmalı

- Kör, topal, çok zayıf, kulakları kesik hayvanlar kurban edilemez

- Boynuzsuz hayvanlar kesilebilir

- Erkek ya da dişi olması fark etmez

En Faziletli Kurban:

Alimler arasında en faziletli kurban tartışmalıdır. Bir görüşe göre koçtur; çünkü Hz. İbrahim'e koç gönderilmiştir.

Kurban; Kurban Bayramı'nın birinci günü Bayram namazının kılınmasından sonra başlar.

Başlangıcı:

Bayram namazının selam verilmesiyle kurban vakti başlar. Namaz kılınmayan yerlerde ise sabah namazı vaktinin girişiyle başlar.

Sona Ermesi:

Kurban kesme vakti, Kurban Bayramı'nın üçüncü günü güneş batımına kadar devam eder. Yani kurban üç gün içinde kesilebilir.

Gece Kesimi:

Hanefi mezhebine göre gece de kesilebilir; ama gündüz kesmek daha faziletlidir.

Vakti Kaçırma:

Kurban vacip olan biri zamanında kesmezse, canlı hayvanı sadaka olarak vermelidir. Sonradan kesmesi borcu ödemez.

Kurban keserken dini edeplere uymak ibadetin tam anlamıyla yerine getirilmesini sağlar:

Kesim Öncesi:

- Hayvanı güzelce beslemek ve ona iyi bakmak

- Kesim yerine götürürken yavaş ve nazikçe götürmek

- Keskin bıçak kullanmak

- Hayvanı diğer hayvanlar önünde kesmemek

- Kıbleye yöneltmek

Kesim Sırasında:

- Niyet etmek

- "Bismillahi Allahu Ekber" demek (gerekli)

- Eğer başkasının adına kesiliyorsa onu da belirtmek

- Hayvanı uzanmış halde, sol yanına yatırmak

- Bıçağı hızlıca çekmek (hayvanın acısını azaltmak için)

- Şah damarı, yemek borusu ve iki boyun damarını kesmek

Kesim Sonrası:

- Kan iyice akıncaya kadar beklemek, sonra yüzmek

- Hayvanın derisini yüzdükten sonra eti kesmek

Kurban etinin nasıl dağıtılacağı konusunda İslam'ın tavsiyesi şöyledir:

Üçe Bölünmesi:

Alimlerin büyük çoğunluğu, kurban etini üçe bölmeyi tavsiye eder:

- Üçte biri fakir ve yoksullara

- Üçte biri komşu, akraba ve dostlara

- Üçte biri aile içinde tüketim için

Bu Oranın Hükmü:

Bu dağılım vacip değil, menduptur (tavsiye edilen). Kurbanı tamamen kendi ailesine yedirmek de caizdir; ama sosyal boyutu gözetmek daha faziletlidir.

Kurban Derisi:

Kurban derisi; ev eşyası veya kitap kapağı gibi işe yarar bir şeye dönüştürülebilir. Deri, kessen veya çalışan kişiye ücret olarak verilemez; sadaka olarak verilebilir.

Kurban Eti Satılamaz:

Kurban etini satmak caiz değildir; kesen kişi bile satamazş.

Akika; yeni doğan bir çocuk için Allah'a şükür amacıyla kesilen kurbandır.

Hükmü:

Sünnet-i müekkede olduğu kabul edilir.

Zamanı:

Doğumdan sonra yedinci günde kesmek en faziletlidir; ama daha sonra da kesilir. Yetişkin biri çocukluğunda akikası yapılmamışsa kendi adına kesebilir.

Miktarı:

- Erkek çocuk için iki koyun

- Kız çocuk için bir koyun

Diğer Uygulamalar:

Akika gününde çocuğun saçı traş edilir ve saç ağırlığınca altın veya gümüş sadaka verilir. Çocuğa güzel ve anlamlı bir isim konulur.

Akikasız Akıbet:

Bazı alimler, akikası yapılmayan çocuğun kıyamette anne-babasına şefaatçi olamayacağına dair rivayetler aktarmıştır; ancak bu meselede farklı görüşler mevcuttur.

Kurban, yalnızca bir hayvan kesmekten ibaret değildir; derin manevi anlamları olan bir ibadettir.

Teslimiyet:

Hz. İbrahim, sahip olduğu en değerli şeyi (oğlunu) Allah için feda etmeye hazırdı. Kurban, bu teslimiyetin her yıl yenilenen sembolik ifadesidir.

Nefsin Kurban Edilmesi:

Alimlere göre kurbanın asıl amacı, insanın nefsini, bencilliğini ve maddiyata olan aşırı bağlılığını "kesmesidir".

Toplumsal Dayanışma:

Kurban, ekonomik eşitsizlikleri azaltmada önemli bir rol oynar. Kurban Bayramı'nda milyonlarca fakir, belki yılda tek kez et yer.

Allah'a Yakınlık:

"Kurban" kelimesi Arapça'da "yakın olmak" anlamına gelir. Kurban ibadetinin özü, Allah'a yaklaşmaktır. Kur'an'da buyrulur: "Onların etleri ve kanları Allah'a ulaşmaz; ama sizin takvanız ulaşır."